به کجا می‌رویم؟!

هر فردی در جامعه از رفتار و بازخورد دیگران، خودش را می‌شناسد. انسان‌ها در زندگی اجتماعی تحت تاثیر سلسله ارزش‌هایی قرار می‌گیرند که جامعه، آن را از طرق مختلف مثل تبلیغات به آنان القا می‌کند و این، تبلیغات است که به فرد می‌گوید چه چیزی خوب، ضروری و الزامی‌ است و چه چیزی نامطلوب و مضر. بنابراین برای اینکه مفهوم خود در فرد کامل شود و عزت نفس او را افزایش دهد باید فرد تحت تاثیر جریان اجتماعی که خود از اهرم‌های دیگری مانند تبلیغات تاثیر می‌پذیرد، قرار گیرد. این فرآیند به مدگرایی نیز تعبیر می‌شود که بخشی از آن به چشم و هم‌چشمی و بخشی دیگر هم به نیازهای درونی انسان‌ها مربوط است. برای مثال، دو پزشک که در سطح اجتماعی برابری قرار دارند اگر در شرایط مساوی و هم زمان ازدواج کنند، شکل زندگی آن دو مشابه نخواهد بود....
تبلیغات، بسیاری از الزامات زندگی را برای افراد ضروری جلوه می‌دهد؛ به طوری که خرید بیشتر وسایل تزیینی و تجملی در خانه‌ها تحت تاثیر تبلیغاتی قرار دارد که در سال‌های اخیر مرسوم شده است. در حقیقت، برخی وسایل منزل کارکرد مشابه و یکسان دارند و برخی دیگر هم سال‌های سال بدون استفاده در گوشه‌ای خاک می‌خورد. وسایل ضروری زندگی، یعنی آن چیزی که اگر نباشد، زندگی شخص فلج شود. با این توصیف، شما تصور کنید که نبود کدام وسیله در جهیزیه دختر خانم‌ها در سال‌های اخیر به فلج شدن زندگی آنان منجر شده است. به نظر می‌رسد اغلب افراد به علت افزایش سطح عزت نفس وارد این جریان شده‌اند. در هر دوره‌ای از طریق موجی تازه، سطح زندگی جدیدی بدون آن که فرد بداند و بخواهد، به او القا می‌شود. جهیزیه عبارت است از داشتن حداقل وسایلی که دو نفر برای شروع یک زندگی تازه به آن نیاز دارند و این به معنی خرید همه وسایل موجود در بازار نیست.
ضرورتی برای خرید همه وسایل در ابتدای زندگی وجود ندارد. این موضوع به هویت و عزت نفس افراد باز می‌گردد، اگر شخصی دارای ارزش‌هایی باشد که هویت او را تامین کند به طور حتم کمتر به سمت تبلیغات کاذب جامعه کشش پیدا می‌کند، اما برخی افراد همه هویت و عزت نفس خود را با خرید جهیزیه‌ای کامل به دست می‌آورند.
افراد باید متعارف با حد امروز زندگی کنند. داشتن حداقل وسایل در جهیزیه به معنای تفریط در خرید آن نیست بلکه قاعده کلی این است که براساس شرع و عرف جامعه، شخص در حد متعارف زندگی کند. این حد متعارف در هر دوره و شرایطی تعریف ویژه‌ای دارد، برای مثال، در زمان جنگ تحمیلی، داشتن چند وسیله بزرگ و کوچک ضروری، کافی بود اما امروز فرد باید از یک سطح زندگی متوسط که به چشم دیگران هم عجیب نیاید، برخوردار باشد.
افراط و تفریط در شکل‌گیری هویت افراد نقش اساسی دارد. برخی افراد که هویت ضعیفی دارند همه‌چیز خود را از بیرون می‌گیرند اما عده‌ای که هویت قوی دارند فقط حداقل‌ها را از بیرون جامعه دریافت می‌کنند. در حقیقت افراد قوی و آگاه خود را در دل امواج کاذب تبلیغات نمی‌اندازند.

دکتر بدری‌سادات بهرامی